درس هفتم: شادي بي‏پايان

 

پرسش و پاسخ متني

1ـ جايگاه نيكوكاران در بهشت چگونه است؟

آنها در بهشت به ديدار يكديگر رفته و با پيامبران، امامان و نيكوكاران ديگر همنشين مي‏شوند.

2ـ نمونه‏هايي از پاداش خداوند به نيكوكاران در بهشت را بيان كنيد؟

1)   هر گاه در دلشان قصد خوردن ميوه‏اي را مي‏كنند آن درخت شاخه‏هايش را پايين مي‏آورد و ميوه‏هايش در دسترس بهشتيان قرار مي‏گيرد.

2)      بهشتيان با لباس‏هاي حرير بر روي تخت‏هاي زيبا نشسته و گفتگو مي‏كنند.

3)      خدمتكاران مؤدب و زيبا در كمال احترام از بهشتيان با غذاهاي لذيذ و نوشيدني‏هاي بهشتي پذيرايي مي‏كنند.

3ـ خداوند مهربان در آيه‏ي «لهم ما يشائون فيها و لدينا مزيد» ق 35. وسعت نعمت‏هاي بهشت را چگونه توصيف مي‏كنند؟ (بيان عين ترجمه الزامي نبوده و رساندن مفهوم كافي است)

براي مؤمنان در بهشت هر چيزي بخواهند فراهم است و البته آنچه نزد خداست بيشتر از خواسته آنهاست.

4ـ آنچه شيريني نعمت‏هاي بهشتي را براي بهشتيان بيشتر مي‏كند چيست؟

اين است كه هيچ گاه نعمت‏هاي بي‏پايان خداوند از آنها گرفته نخواهد شد و آنها تا ابد در بهشت خواهند ماند. (جاودانگي نعمت‏هاي بهشتي)

5ـ نعمت‏هاي بهشتي در حقيقت نتيجه‏ي چيست؟

1)      اعمال نيك انسان‏ها در دنيا 2) لطف و بخشش خداوند به آنها

6ـ نعمت‏هاي بهشتي به وسيله‏ي چه كساني به بهشت فرستاده مي‏شود؟ خود بهشتيان.

7ـ جهنم را در جمله‏اي توصيف كنيد؟

دره‏اي بسيار عميق و تاريك كه آتش از هر سوي آن زبانه مي‏كشد و نه آبي در آنجا هست و نه غذايي.

8ـ جهنم جايگاه چه كساني است؟

1)      كساني كه به خدا و روز قيامت و فرستادگان خدا ايمان نداشتند

2)      ستمكاراني كه مردم را اذيت مي‏كردند و از هيچ گناهي روي نمي‏گرداندند.

9ـ عذاب‏هاي جهنم نتيجه‏ي چيست؟

اعمال زشتي كه جهنميان از دنيا براي خودشان پيش مي‏فرستادند.

10ـ عذاب ستمگراني كه در دنيا مؤمنان را آزار مي‏دادند چگونه است؟

آنها با صورت‏هاي سياه و زشت در ميان آتش به دنبال آب و غذا مي‏گردند و آتش پوست آنها را مي‏سوزانند و دوباره پوست جديدي اندام‏هاي آنان را مي‏پوشاند.

11ـ عذاب كسي كه در دنيا هميشه با زبانش ديگران را آزار مي‏دهد چيست؟

او همواره در جهنم در محاصره مارها و عقرب‏هاي گزنده‏اي قرار دارد كه خودش آنها را به وجود آورده است.

12ـ وقتي جهنميان به فرصت‏هاي از دست رفته فكر مي‏كنند يا حسرت و پشيماني چه مي‏گويند؟

اي كاش در دنيا با فلان شخص دوست نمي‏شديم. اي كاش اصلاً مشتي خاك بوديم و امروز چنين حالي نداشتيم، اي كاش عمل صالحي انجام مي‏داديم.

فعاليت كلاسي

آنچه خوانديم، بخشي از توصيف‏هاي قرآن كريم و احاديث معصومين درباره بهشت است. شما چه چيزهاي ديگري درباره بهشت مي‏دانيد؟

توصيف بهشت: در بهشت درختي است به نام «طوبي» كه رسول خدا(ص) در مورد اين درخت مي‏فرمايند: همانا در بهشت درختي است كه طوبي نام دارد كه سايه‏اش تمام بهشت را گسترده است و هيچ خانه‏اي در بهشت نيست كه شاخه‏اي از شاخه‏هاي اين درخت در آن نباشد، عظمت اين درخت به قدري است كه اگر پرنده‏اي از پايين تا بالاي آن پرواز كند، هفتصد سال طول مي‏كشد، ميوه‏اش شيرين‏تر از عسل و نرم‏تر از كره است.

ـ يكي ديگر از لذت بخش‏ترين نعمت‏هاي بهشتي، موسيقي بهشتي است كه هم از طريق خوانندگان و هم از طريق ابزار موسيقي به گوش بهشتيان مي‏رسد. در روايت است در بهشت درختاني است كه بر آنها زنگ‏هايي از نقره آويزان است. هنگامي كه اهل بهشت براي شنيدن موسيقي اراده مي‏كنند، خداوند نسيمي از عرش ايجاد مي‏كند كه باعث حركت اين زنگ‏ها مي‏شود و چنان موسيقي از اين زنگ‏ها بر مي‏خيزد كه اگر اهل دنيا آن را بشنوند، از شدت شادي جان مي‏دهند.

ـ دانستن اين مطالب درباره بهشت، چه احساسي در انسان به وجود مي‏آورد؟

احساس نشاط، اميد، تلاش براي دوري از گناه، تلاش براي انجام كارهاي نيك و شايسته و رسيدن به بهشت خداوند.

درس ششم: تولدي دوباره

 

پرسش و پاسخ متني

1ـ در سخن امام حسين(ع) مرگ براي مؤمن به چه چيزي تشبيه شده است؟

پلي كه انسان مؤمن را از سختي‏ها و رنج‏هاي اين دنيا به باغ‏هاي وسيع و نعمت‏هاي دائمي مي‏رساند.

2ـ چرا بعضي از انسان‏ها مرگ مرگ را ناخوشايند مي‏دانند و از آن گريزان هستند؟

زيرا 1) آنها فكر مي‏كنند هر كس كه مي‏ميرد زندگي‏اش براي هميشه تمام شده و ديگر وجود نخواهد داشت 2) آنها نتوانسته‏اند براي آن جهان توشه‏اي فراهم كنند.

3ـ چرا گناهكاران و ناسپاسان از مردن وحشت بيشتري دارند؟

چون مي‏دانند با مردن به مجازات بزرگ خداوند نزديك‏تر مي‏شوند.

4ـ انساني كه مي‏داند پس از مرگش، زندگي جاوداني در پيش روي اوست، چه كارهايي انجام مي‏دهد؟

1)      براي آسايش در زندگي جاودان كوشش و تلاش مي‏كند

2)      به ديگران ستم نمي‏كند

3)      از عمر خود به درستي استفاده مي‏كند

4)      در مواجهه با مشكلات اميد خود را از دست نمي‏دهد

5ـ شعر زير بيان كننده‏ي كدام مفهوم است؟

از مكافات عمل غافل مشو                  گندم از گندم برويد جو ز جو

دنيا مزرعه آخرت است.

6ـ با توجه به آيه‏ي «كل نفس ذائقه الموت و انما توقون اجوركم يوم القيامه» بيان كنيد: پاداش امام حسين(ع) و انسان‏هاي مؤمن در كجا به صورت كامل به آنان داده مي‏شود؟

روز قيامت

7ـ خداوند به چه كساني كمك مي‏كند و آنها را به سعادت مي‏رساند؟

به كساني كه در راهي درست تلاش مي‏كنند.

پاسخ موارد خواسته شده

فعاليت كلاسي

درباره‏ي اين شعر با دوستان خود در كلاس گفت و گو كنيد:

از مكافات عمل غافل مشو                        گندم از گندم برويد جو ز جو

هر عملي كه در اين دنيا انجام مي‏دهيم بدون كم و زياد نتيجه‏ي آن را در روز آخرت مي‏بينيم، يعني وضعيت هر كسي در روز قيامت، متناسب با اعمالي است كه در اين دنيا انجام داده است. اگر اعمال انسان خوب باشد در روز قيامت پاداش آن را مي‏گيريد و اگر اعمال ناپسندي انجام داده باشد به همان اندازه مجازات خواهد شد.

فعاليت كلاسي

درباره اين آيه تفكر كنيد و مشخص كنيد با كدام يك از بخش‏هاي درس ارتباط دارد؟

«كل نفس ذائقه الموت و انما توقون اجوركم يوم القيامه....» هر كسي طعم مرگ را خواهد چشيد و قطعاً پاداش‏هايتان را به طور كامل در روز قيامت دريافت خواهيد كرد. بر عهده‏ي دانش‏آ‏موز عزيز

خودت را امتحان كن

1ـ اگر با مردن انسان، همه چيز تمام مي‏شد و خداوند در ادامه زندگي اين دنيا، جهان آخرت را قرار نمي‏داد چه اشكالي پيش مي‏آمد؟ توضيح دهيد.

زندگي انسان بيهوده مي‏شد و تمام تلاش‏ها و عبادت‏هاي ما بي‏نتيجه و بدون پاداش و همه‏‏ي بدي‏ها بدون مجازات مي‏ماند و انسان هيچ تلاش و انگيزه‏اي براي ادامه‏ي زندگي نداشت و در مواجهه‏ي با مشكلات اميد خود را از دست مي‏داد.

2ـ بنابر فرمايش امام صادق عليه‏السلام چه تفاوتي ميان مرگ نيكوكاران و بدكاران وجود دارد؟

مرگ براي مؤمن مانند بويي خوش است كه وقتي به مشام او مي‏رسد، تمام رنج‏ها و دردهايش را از بين مي‏برد، ولي براي كافر از نيش مار و زهر عقرب هم دردناك‏تر است.

3ـ «دنيا مزرعه آخرت است» يعني چه؟

يعني ما هر چه در اين دنيا بكاريم و تلاش و عبادت كنيم در روز قيامت نتيجه‏ي تلاش‏ها و عبادت‏هاي خود را برداشت مي‏كنيم. (اين دنيا محل كاشت و تلاش و عبادت است و آخرت هنگام برداشت محصول و بهره‏مندي است)

درس پنجم: ستون دين

 

پرسش و پاسخ متني

1ـ با توجه به فرمايش امام باقر(ع) نمازي كه اول وقت خوانده شود به چه صورت به سوي صاحبش باز مي‏گردد و به او چه مي‏گويد؟

درخشان ـ مي‏گويد: تو مرا خوب حفظ كردي خدا هم تو را حفظ كند.

2ـ با توجه به فرمايش امام باقر(ع) چه نمازي به صاحبش مي‏گويد: تو مرا خوب حفظ كردي خدا نيز تو را حفظ كند؟

نمازي كه اول وقت خوانده شود.

3ـ واجبات نماز چند تاست؟ 11 تاست.

4ـ با توجه به فرمايش پيامبر(ص) شيطان تا چه هنگامي از مؤمن ترسان و گريزان است؟

تا زماني كه مراقب نمازهاي پنجگانه‏اش باشد.

5ـ با توجه به فرمايش پيامبر(ص) اگر كسي در نمازش كوتاهي كند شيطان جرات گرفتار كردن او را در چه چيزي پيدا مي‏كند؟ گناهان بزرگ.

6ـ چه هنگام انسان نماز را سبك شمرد و به آن بي‏احترامي كرده است؟

زماني كه خواندن نمازش را بي‏دليل عقب بيندازد.

7ـ اگر نمازگزار تشهد را فراموش كند آيا نماز او باطل است، چرا؟

خير، چون تشهد جزء اركان نماز نيست.

8ـ نمازگزار در چه زماني مي‏تواند نمازش را نشسته بخواند؟

زماني كه به دليل ناتواني يا بيماري قادر به ايستادن در نماز نباشد.

 

9ـ موالات در نماز يعني چه؟

يعني كارهاي نماز را بدون فاصله انجام دهد.

10ـ در ركعت‏هاي اول و دوم هر نماز، خواندن چه سوره‏هايي واجب است؟

سوره‏ي حمد و يك سوره ديگر از قرآن.

11ـ نيّت در نماز يعني چه؟

يعني ما قصد مي‏كنيم براي خشنودي خداوند نماز بخوانيم.

پاسخ موارد خواسته شده

فعاليت كلاسي

1ـ از نماز ظهر روز عاشوراي امام حسين عليه‏السلام و يارانش چه مي‏آموزيم؟

مي‏آموزيم كه به هنگام شنيدن اذان، نماز را بر كارهاي روزانه مقدم بداريم و به سوي نماز در وقتش بشتابيم و تا جايي كه مي‏توانيم آن را بي‏دليل به تاخير نيندازيم.

فعاليت كلاسي

مراجع تقليد در كتاب‏هاي توضيح‏المسائل، واجبات نماز را يازده مورد دانسته‏اند كه عبارتند از:

1ـ نيّت  2ـ قيام  3ـ تكبيره‏الاحرام  4ـ ركوع   5ـ سجود   6ـ قرائت

يك بار ديگر صحبت‏هاي آقاي پارسا را با دقت بخوانيد و با كمك معلم خود، شماره مربوط به هر يك از اين واجبات را در زير آن بنويسيد.

آقاي پارسا جواب داد هنگامي كه رو به قبله مي‏ايستد (1ـ قيام) ابتدا قصد مي‏كند براي خشنودي خداوند نماز مي‏خواند (2ـ نيّت) و سپس الله اكبر (3ـ تكبيره الاحرام) مي‏گويد بعد سوره حمد و يك سوره ديگر از قرآن را مي‏خواند (6ـ قرائت) و در ادامه به اندازه‏اي كه دستش به زانوهايش برسد خم مي‏شود (7ـ ركوع) و مي‏گويد: «سبحان ربي العظيم و بحمده» (7ـ ذكر ركوع) بعد مي‏ايستد و سپس مي‏نشيند و دو بار پيشاني‏اش را بر روي خاك مي‏گذارد (سجود) و مي‏گويد: «سبحان ربي الاعلي و بحمده». (7ـ سجده)

حاج آقا مي‏شود به جاي اين كلمات سه بار بگوييم «سبحان الله»؟ (7ـ ذكر)ـ بله پسرم. فرقي نمي‏كند ركعت دوم را هم مانند ركعت اول مي‏خوانيم و پس از سجده دوم مي‏نشينيم (8ـ تشهد) و مي‏گوييم «اشهد ان لا اله الا الله وحده لا شريك له و اشهد ان محمدا عبده و رسوله اللهم صل علي محمد و آل محمد». (7ـ ذكر تشهد) سپس اگر نماز صبح مي‏خوانيم بايد بگوييم:

«السلام عليك ايهنا النبي و رحمه الله و بركاته، السلام علينا و علي عبادالله الصالحين، السلام عليكم و رحمه‏الله و بركاته». (9ـ سلام).

اما اگر نماز ديگري غير از نماز صبح مي‏خوانيم، بعد از صلوات بر مي‏خيزيم و در ركعت‏هاي سوم و چهارم يك سوره حمد (6ـ قرائت) به تنهايي مي‏خوانيم و يا سه مرتبه مي‏گوييم «سبحان‏الله والحمدالله و لا اله الا الله و الله اكبر» (6ـ قرائت) علاوه بر اين فراموش نكنيد كه تمام كارهاي نماز را بايد به ترتيب (10ـ ترتيب) و بدون فاصله (11ـ موالات) انجام دهيم.

خودت را امتحان كن

1ـ اركان نماز چند تاست؟ آنها را نام ببريد.

5 تاست. نيّت، تكبيره‏الاحرام، قيام، ركوع، سجود.

2ـ فرق ميان اركان و غير اركان در نماز چيست؟

اركان قسمت‏هايي از نماز است كه اگر نمازگزار آنها را فراموش كند يا به اشتباه آنها را انجام دهد نمازش باطل خواهد شد. ولي اگر واجبات ديگر را كه غير اركان هستند فراموش كند يا به اشتباه اضافه انجام دهد نمازش باطل نخواهد شد.

3ـ چگونه مي‏توان احكام نماز را ياد گرفت؟

با مراجعه به كتاب توضيح‏المسائل مراجع تقليد.

4ـ در حضور معلم يا امام جماعت يا پدر و مادر خود، يك نماز كامل بخوانيد و از آنها بخواهيد اشكالات نماز شما را برطرف كنند. بر عهده‏ي دانش‏آموز عزيز.

درس چهارم: شكر نعمت

 

پرسش و پاسخ متني

سخن امام صادق(ع) «شكر نعمت آن است كه از چيزهايي كه خداوند حرام كرده است، دوري كني» بيان كننده‏ي كدام مفهوم است؟ شكر عملي.

2ـ ساده‏ترين نوع تشكر چيست؟ شكر زباني

3ـ با توجه به فرمايش امام صادق(ع) «نشانه‏ي شكر نعمت» دوري از چه چيزهايي است؟

دوري از آنچه كه خداوند حرام كرده است.

4ـ با توجه به فرمايش پيامبر(ص) زماني كه انسان به نماز مي‏ايستد فرشتگان اطرافش به او چه مي‏گويند؟

اي نمازگزار اگر مي‏دانستي كه مورد توجه چه كسي قرار گرفته‏اي و با چه كسي مناجات مي‏كني هرگز نمازت را رها نمي‏كردي.

5ـ بهترين راه تشكر از خداوند چيست؟ نماز خواندن

پاسخ موارد خواسته شده

فعاليت كلاسي

چرا امام صادق عليه‏السلام با اين دو نيازمند، دو رفتار متفاوت داشت؟

زيرا نيازمند اولي در مقابل نعمت خداوند شكرگزاري نكرد و به همين دليل امام صادق(ع) ايشان را از همان نعمت محروم كردند ولي نيازمند دومي در مقابل نعمت خداوند شكرگزاري كرد و امام صادق(ع) نيز با توجه به آيه 7 سوره‏ي ابراهيم بخشش خود را افزايش دادند.

 فعاليت كلاسي

1ـ در قرآن كريم مي‏خوانيم: عده‏اي در روز قيامت مي‏گويند: «اگر ما پندهاي پيامبران را شنيده (و پذيرفته) بوديم يا به نتيجه‏ي كارهاي خودمان مي‏انديشيديم، اكنون در جهنم نبوديم» به نظر شما اين افراد از كدام يك از نعمت‏هايي كه داشته‏اند به درستي استفاده نكرده‏اند؟ نعمت گوش و عقل و تفكر.

2ـ جدول زير را مانند نمونه با مشورت هم كلاسي‏ها كامل كنيد:

نعمت خداوند	شكر نعمت	ناسپاسي نعمت
معلم	1ـ احترام به او 2ـ درس خواندن	توهين و بي‏احترامي به او بي‏توجهي به درس
دارايي و توانايي مالي	انفاق كردن ـ صدقه دادن	در راه حرام خرج كردن و اسراف كردن
پيامبران و امامان	1ـ عمل به دستورات آنها 2ـ زيارت آرامگاه ايشان	سرپيچي از دستورات آنها نرفتن به زيارت بي‏احترامي به آرامگاه آنان
زبان	صداقت و راستگويي	دروغ گفتن
گوش	شنيدن سخنان حق و آيات قرآن	شنيدن موسيقي حرام و سخنان حرام

خودت را امتحان كن

1ـ شكر عملي چيست؟

شكر عملي يعني اينكه ما از تمام نعمت‏ها و سرمايه‏هايمان در مسير رشد استفاده كنيم و آنها را در راه حرام تباه نكنيم.

2ـ مهم‏ترين فايده نماز خواندن را توضيح دهيد.

با نماز خواندن به ياد خدا مي‏افتيم در نتيجه خداوند نيز ما را ياد مي‏كند و تا پايان نماز به ما توجه مي‏كند و رحمتش را بر سر ما مي‏گستراند.

3ـ حضرت علي عليه‏السلام درباره‏ي دوست داشتني‏ترين كارها نزد خداوند چه مي‏فرمايد؟

مي‏فرمايند: دوست داشتني‏ترين كارها نزد خداوند بلندمرتبه نماز خواندن است.

درس سوم: بيناي مهربان

 

پرسش و پاسخ متني

1ـ با توجه به آيه‏ي «و هو معكم اين ما كنتم» (سوره‏ي حديد آيه 2) خداوند در چه مكان‏هايي همراه ما مي‏باشد؟

با توجه به اين آيه ما هر كجا كه باشيم خداوند همراه ماست.

2ـ آيا خداوند فقط از ما انسان‏ها محافظت مي‏كند؟

خير، او نه تنها از ما بلكه از تمام آفريده‏هايش به خوبي محافظت مي‏كند و از حال هيج يك از موجودات كوچك و بزرگ بي‏خبر نيست.

3ـ آيه‏ي وسع كرسيه السماوات و الارض و لا يوده حفظها و هو العلي العظيم» بيان كننده‏ي چه مطلبي است؟

محافظت خداوند از آسمان‏ها و زمين

پاسخ موارد خواسته شده

فعاليت كلاسي

آيا حادثه‏ي بدي را به ياد داريد كه در اثر سهل‏انگاري خودتان به وجود آمده باشد؟

بر عهده‏ي دانش‏آموزان عزيز

خودت را امتحان كن

1ـ چرا خداوند همواره ما را مي‏بيند و به ما توجه دارد؟

 زيرا ما را دوست دارد.

2ـ اگر خداوند لحظه‏اي از ما و جهان پيرامون ما مراقبت نمي‏كرد، چه حوادثي ممكن بود به وجود آيد؟

اگر خداوند لحظه‏اي توجه و مراقبت خود را از ما و جهان پيرامون ما قطع مي‏كرد، هيچ موجودي قادر به ادامه‏ي حيات نبود و نظم جهان آفرينش از بين مي‏رفت و حوادث بزرگ طبيعي مانند برخورد سنگ‏هاي آسماني با زمين، برخورد سيّارات با يكديگر، خاموش شدن خورشيد، به هم ريختن فصل‏هاي سال و.... زندگي ما انسان‏ها و حيات جهان را تهديد مي‏كرد.

3ـ آيا انسان‏ها فقط در زمان خطر و مشكل به خداوند نياز دارند؟

خير، انسان‏ها نه تنها در زمان خطر و مشكل بلكه همواره به خداوند نياز دارند.

4ـ توضيح دهيد چرا با وجود محافظت خداوند و فرشتگان از مردم، باز هم عده‏اي دچار حوادث مختلف مي‏شوند؟

درست است كه خداوند و فرشتگان خطرهاي بسياري را از مردم دور مي‏كنند، اما گاهي وقت‏ها انسان‏ها با بي‏دقتي يا سهل‏انگاري و يا حتي از سر ناداني، خودشان را در برابر حوادث قرار مي‏دهند. در حقيقت اين افراد با اشتباهات و گناهاني كه مرتكب مي‏شوند، خودشان را با دست خود از حمايت فرشتگان و حفاظت خداوند محروم مي‏كنند.

5ـ كامل كنيد: حالا كه مي‏دانم خداوند همواره مرا مي‏بيند.... پس مراقب رفتار و اعمال خود هستم و سعي مي‏كنم اعمال واجبم را به درستي انجام دهم و مرتكب گناه نشوم....

درس دوم: من مي‏توانم

 

پرسش و پاسخ متني

1ـ مراحل رشد انسان‏ها را نام ببريد.

 1)رشد جسمي 2) رشد عقلي 3)رشد اخلاقي

2ـ رشد جسمي را تعريف كنيد. رشد جسمي يعني شخص به گونه‏اي رشد كند كه توانايي‏هاي او نسبت به گذشته بيشتر شده و كارهايي را بتواند انجام دهد كه در گذشته نمي‏توانست.

3ـ خداوند در آيه‏ي «الله اخرجكم من يطون امهاتكم لا تعلمون شيئاً و جعل لكم السمع و الابصار و الافئده لعلكم تشكرون» به چند نعمت اشاره كرده است؟

سه نعمت. 1) گوش 2) چشم 3)عقل

4ـ از نشانه‏هاي رشد اخلاقي چيست؟

انجام كارهاي خوبي كه قبلاً آنها را انجام نمي‏داد و ترك كردن كارهاي بدي كه قبلاً آنها را انجام مي‏داديم.

5ـ آيا رشد جسمي انسان مي‏تواند به رشد اخلاقي او كمك كند؟‌مثالي بزنيد.

بله، نوجواني كه تا سال گذشته به سن تكليف نرسيده بود و به خاطر ضعف جسمي توانايي روزه گرفتن را نداشت اما امسال بزرگتر و قوي‏تر شده و به همين دليل مي‏تواند ماه رمضان را روزه بگيرد.

پاسخ موارد خواسته شده

فعاليت كلاسي

1ـ به نظر شما اگر انسان‏ها تا آخر عمر دندان در نمي‏آوردند، چه مي‏شد؟

1)      به درستي قادر به صحبت كردن نبودند.

2)      قادر به جويدن غذا نبودند

3)      زيبايي ظاهري خود را از دست مي‏دادند مخصوصاً به هنگام خنديدن

2ـ آيا ما انسان‏ها از نظر جسمي رشد مي‏كنيم؟ خير، ما انسان‏ها مي‏توانيم از جنبه‏هاي مختلف اخلاقي، معنوي، اجتماعي، علمي، هنري، سياسي، اقتصادي و.... رشد كنيم.

فعاليت كلاسي

از ميان نعمت‏هاي ارزشمندي كه در اين آيه (صفحه‏ي 12 كتاب درسي) از آنها نام برده شده، كدام نعمت موجب برتري انسان بر حيوانات است؟ عقل.

فعاليت كلاسي

با دوستانتان درباره‏ي رشد اخلاقي گفت و گو كنيد و براي اين نوع از رشد مثال‏هاي ديگري بزنيد.

1)   يك كودك به هنگام ديدن خون گريه مي‏كند. ولي همين كودك وقتي بزرگ مي‏شود خون خود را به بيماران اهداء مي‏كند و يا كليه خود را به بيماران هديه مي‏كند.

2)   كودكي كه در اتوبوس براي نشستن روي صندلي گريه مي‏كند اما همين كودك وقتي بزرگ مي‏شود جاي خود را به فرد سالمند مي‏دهد.

3)      امام حسين(ع) براي زنده نگه داشتن دين اسلام و امر به معروف، جان خود و يارانشان و حتي فرزند 6 ماهه خودشان را فدا كردند.

فعاليت كلاسي

1ـ با توجه به نمونه، جدول زير را كامل كنيد:

نمونه‏ي كارها	با اين كار شكر كدام نعمت را به جا مي‏آورد؟	اين كار چه رشدي در او ايجاد مي‏كند؟
نوجواني كه قرآن مي‏خواند	چشم و زبان	رشد اخلاقي
كسي كه براي نشاط و شادابي به طور منظم ورزش مي‏كند	جسم سالم	رشد جسمي
دانش‏آموزي كه با دقت به سخنان معلم گوش مي‏دهد	گوش	رشد عقلي و اخلاقي
كسي كه به فقيران و نيازمندان كمك مي‏كند	مال و ثروت	رشد اخلاقي
فرزندي كه به پدر و مادرش احترام مي‏گذارد	داشتن پدر و مادر	رشد اخلاقي
پزشكي كه دلسوزانه به بيماران خدمت مي‏كند	علم و دانش	رشد اخلاقي
دانش‏آموزي كه به دوستانش در حل مشكلات درسي كمك مي‏كند	علم و دانش	رشد اخلاقي

2ـ به احاديث زير توجه كنيد و بگوييد كه هر كدام از آنها با كدام يك از انواع رشد ارتباط بيشتري دارد:

امام علي عليه‏السلام: (يكي از) بهترين عبادت(ها)، فكر كردن به قدرت خداوند است.

رشد عقلي و اخلاقي

امير مؤمنان علي عليه‏السلام: خدايا، اعضاي بدنم را نيرومند گردان تا بتوانم در راه تو خدمت كنم.

رشد جسمي و اخلاقي

امام سجاد عليه‏السلام: از دورغ بپرهيزيد؛ كوچك باشد يا بزرگ، شوخي باشد يا جدي.

رشد اخلاقي

خودت را امتحان كن

1ـ منظور از كلمه‏ي رشد چيست؟ پيشرفت كردن (تكامل)

2ـ ما چگونه مي‏توانيم شكر نعمت‏هاي خداوند را به جا بياوريم؟

1)      نعمت‏هاي خداوند را درست مصرف كنيم و آنها را در مسير نادرست و حرام هدر ندهيم.

2)      به او ايمان آوريم و از دستوراتش پيروي كنيم.

3)      همواره سپاسگزار او باشيم.

3ـ به نظر شما رشد جسمي ما چگونه مي‏تواند به رشد عقلي ما كمك كند؟

جسم انسان وسيله‏اي است براي استفاده از عقل اگر در رشد جسماني انسان (گوش، چشم، دست و پا و....) وقفه‏اي ايجاد شود در يادگيري انسان و كسب علم و آگاهي تاثير خواهد گذاشت و عدم رشد آنها باعث اختلال در فهم سريع مطالب خواهد شد. اما در صورتي كه جسم رشد طبيعي داشته باشد انسان مي‏تواند در موقعيت‏هاي جديد يادگيري قرار گرفته و اطلاعات خود را افزايش دهد.

4ـ آيا رشد عقلي ما مي‏تواند به رشد اخلاقي ما كمك كند؟‌مثالي بزنيد.

بله، كودكي كه با گرفتن اسباب بازي مورد علاقه‏اش، كودك ديگري را به گريه مي‏انداخت. حالا در اثر رشد جسمي و در نتيجه رشد عقلي ياد مي‏گيرد كه بايد به حقوق ديگران احترام بگذارد و چيزي را بدون اجازه صاحيش بر ندارد

درس اول: بر بال فرشتگان

 

پرسش و پاسخ متني

دانش‏آموزان عزيز! هنگام مطالعه‏ي اين درس، به سوالات متني شماره‏دار بيشتر توجه كنيد.

1ـ قيمت آزادي اسيراني كه به جنگ با پيامبر آمده بودند چه بود؟

هر يك از اسيران كه به ده نفر از مسلمانان خواندن و نوشتن مي‏آموخت آزاد مي‏شد.

2ـ با توجه به آيه‏ي 114 سوره‏ي طه «و قل رب ردني علما» اگر از خداوند چيزي بخواهيد چه مي‏گوييد؟

پروردگارا دانش مرا بيفزا.

3ـ كسب دانش در پيشگاه خداوند از چه اهميتي برخوردار است؟

كسب دانش در پيشگاه خداوند از چنان اهميتي برخوردار است كه در رديف ارزشمندترين عبادت‏ها قرار گرفته است.

4ـ شاگردان امام جعفر صادق(ع) چند نفر بودند؟ يكي از آنها را نام ببريد.

بيش از 2 هزار نفر – جابربن حيان (پدر علم شيمي)

5ـ بنابر سخن امام صادق(ع) كسي كه كارهايش را بدون دانش و بينش انجام مي‏دهد مانند كيست؟

مانند كسي كه به بي‏راهه مي‏رود، هر چه سريع‏تر حركت كند از مقصدش دورتر مي‏شود.

6ـ دليل موفقيت دانش‏آموزان ايراني در المپيادهاي جهاني چه بود؟

1) تلاش پيگير معلمان و دانش‏آموزان     2) استعدادهاي خداداي جوانان مسلمان

3) بازگشت به راهنمايي‏هاي نوراني اسلام مبني بر كسب علم و دانش به صورت جدّي

7ـ نمونه‏هايي از موفقيت جوانان كشورمان را بيان كنيد.

1)      كسب بيش از 350 مدال طلا و نقره و برنز

2)      دست‏يابي به فناوري هسته‏اي

3)      به ثمر رسيدن تحقيقات سلول‏هاي بنيادي

4)      پيشرفت‏هاي پزشكي و ساخت داروهاي مهم براي اولين بار در جهان

8ـ بنابر سخن پيامبر(ص) ثواب كسي كه به دنبال فراگيري دانش باشد چگونه است؟

 او با هر قدمي كه بر مي‏دارد ثواب يك سال عبادت در كارنامه اعمالش نوشته مي‏شود و زميني كه زير پاي اوست برايش طلب آمرزش مي‏كند.

9ـ اين سخن پيامبر(ص) در مورد چه كساني بيان شده است؟

(( فرشتگان بال‏هايشان را زير پاي او مي‏گسترانند و زميني كه زير پاي اوست برايش از خداوند مهربان آمرزش مي‏طلبد.))

جواب:كساني كه به دنبال فراگيري دانش هستند.

پاسخ موارد خواسته شده

فعاليت كلاسي

هر يك از عبارات زير مربوط به يكي از احاديث ياد شده است. شما مي‏توانيد شماره‏ي مربوط به هر حديث را در كنار آن بنويسيد.

زندگي هميشگي آنان كه اهل علم و دانش‏اند حتي پس از مرگشان زنده‏اند.

علم آموزي براي همه ـ فراگيري دانش بر هر مسلماني واجب است.

تواضع نسبت به معلم ـ در برابر كسي كه از او علم مي‏آموزيد، فروتن باشيد.

علم آموزي از هر كس ـ معلم و دانش كنجي است پايان‏ناپذير.

ثروت واقعي ـ دانش را فرا گير اگر چه فرد كافر باشد.

آيا مي‏دانيد دليل اين همه سفارش و تاكيد دين اسلام بر كسب علم چيست؟

بله، 1) كسب علم باعث پيشرفت در زندگي مي‏شود.

2) باعث مي‏شود از سردرگمي و بي‏راهه رفتن رهايي يابيم و سريع‏تر به اهداف خود نزديك شويم.

3) باعث خودكفايي و بي‏نيازي از بيگانگان مي‏شود.

4.      باعث پيدا كردن راه درست زندگي مي‏شود.

5)      باعث فهم بيشتر مي‏شود، در نتيجه در كارها آسيب كمتري به انسان وارد مي‏شود.

فعاليت كلاسي

«مردي نزد پيامبر اكرم صلي‏الله عليه و آله آمد و عرض كرد: اي رسول خدا علم چيست؟ پيامبر فرمود: سكوت كردن. پرسيد: سپس چه؟ فرمود: گوش فرا دادن. مرد باز پرسيد: بعد چه؟ فرمود: به خاطر سپردن. باز پرسيد: بعد از آن چه؟ فرمود: به آن عمل كردن. باز گفت: سپس چه؟ فرمود: انتشار دادن و آموزش دادن آن به ديگران.»

درباره‏ي اين حديث ارزشمند در كلاس گفت‏و گو كنيد و با استفاده از آن، مراحل كسب دانش را توضيح دهيد.

1)   اولين شرط كسب دانش سكوت كردن است زيرا در محيط پر سر و صدا و شلوغ يادگيري صورت نمي‏گيرد پس زماني كه معلم آموزش مي‏دهد بايستي كاملاً سكوت كنيم و از صحبت كردن بپرهيزيم.

2)   گوش فرا دادن مهم‏ترين وسيله ورود اطلاعات به ذهن گوش است پس با گوش فرا دادن به سخن معلم مي‏توانيم آنچه را كه معلم مي‏گويد ياد بگيريم.

3)   به خاطر سپردن ذهن انسان فراموش كار است پس بايد آنچه را كه گوش مي‏دهيم در ذهن خود حفظ كنيم و سعي كنيم با تكرار و يادآوري آن را به خاطر بسپاريم.

4)   عمل كردن به علم، علم زماني ارزش پيدا مي‏كند و وسيله‏ي رشد و كمال مي‏شود كه به مقام عمل برسد پس آنچه را كه ياد گرفته‏ايم بايستي به مرحله‏ي عمل برسانيم.

5)   انتشار دادن علم و آموزش دادن آن به ديگران، در احاديث آمده است زكات علم، انتشار و آموختن آن به ديگران است اگر آنچه را كه آموخته‏ايم به ديگران آموزش دهيم، هم به ديگران كمك كرده‏ايم و هم به دليل تكرار آن خودمان بيش‏تر و بهتر ياد مي‏گيريم.                            خودت را امتحان كن

1ـ علم و دانش چه تاثيري بر موفقيت ما در كارهايمان دارد؟

1)      باعث پيشرفت در زندگي مي‏شود

2)      باعث مي‏شود از سردرگمي و بي‏راهه رفتن رهايي يابيم و سريع‏تر به اهداف خود نزديك شويم

3)      باعث خودكفايي و بي‏نيازي از ديگران مي‏شود

4)       باعث پيدا كردن راه درست زندگي مي‏شود

2ـ دليل عقب ماندگي كشورهاي مسلمان از پيشرفت‏هاي علمي جهان در سال‏هاي اخير چيست؟

دور شدن از علم و دانش (دور ماندن از راهنمايي‏هاي نوراني اسلام مبني بر تاكيد جدي بر كسب علم و دانش)